ttxcc2

Thông Tin Tổng hợp

-Thăng Long tứ trấn

Posted by ttxcc2 trên 21/07/2012

Pao Lâm (sưu tầm)

Ðể có được một Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn vật, hòa bình và đậm nét văn hiến hôm nay, người dân Ðại Việt từ xưa đã tôn thờ các vị thần trấn giữ các hướng Ðông, Tây, Nam, Bắc với những truyền thuyết đậm tính sử thi.

Ðền Linh Lang. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Theo sử sách và các nhà nghiên cứu lịch sử thì tín ngưỡng người Việt luôn đề cao yếu tố “thiên thời – địa lợi – nhân hòa”. Việc dựng kinh thành cũng giống như việc dựng nước cần tuân theo “ý trời” (thiên thời). Lẽ tất nhiên khi đã thuận theo thiên ý thì sẽ được phù trợ và gặp nhiều điều may mắn.

Người khai sáng Thăng Long, vua Lý Thái Tổ, vốn là một võ tướng, có lẽ vì vậy mà cả bốn vị thần trấn giữ Thăng Long đều là võ thần chứ không phải văn thần. Các phúc thần che chở, bảo vệ bốn hướng kinh thành được dân gian quen gọi là “Thăng Long tứ trấn,” đó là thần Long Ðỗ, thờ ở đền Bạch Mã, thần Cao Sơn, thờ ở đình Kim Liên, thần Linh Lang, thờ ở đền Voi Phục, và thần Trấn Vũ, thờ ở đền Quán Thánh.

Trấn Ðông – Ðền Bạch Mã

Trước kia thuộc phường Hà Khẩu, huyện Thọ Xương, nơi cửa sông Tô Lịch đổ ra sông Hồng, đoạn sông Tô Lịch nơi đây đã bị lấp. Hiện nay đền ở số nhà 76 phố Hàng Buồm, thuộc khu phố cổ của Hà Nội.

Bên trong đền Bạch Mã. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Ðền thờ thần Long Ðỗ hiệu Quảng Lợi Bạch Mã đại vương. Ðền Bạch Mã lấy tích từ câu chuyện kể về Lý Thái Tổ cầu thần Long Ðỗ mong được sự phù trợ định đô, xây thành, nên nằm mơ thấy: Bằng dấu chân của mình, một con ngựa trắng đã chỉ cho vua biết đường thành Thăng Long phải trải qua những đâu thì đắp mới được vững vàng. Vì thế khi xây xong thành, nhà vua đã phong thần Long Ðỗ là Thành Hoàng Quốc Ðô Thăng Long và đặt tên cho đền là Bạch Mã.

Tương truyền đền Bạch Mã được xây dựng từ thế kỷ thứ IX và được trùng tu nhiều lần. Trong đền còn bức hoành phi ghi bốn chữ: “Ðông trấn chính từ” (đền chính trấn giữ phía Ðông). Thời Nguyễn vào năm 1939 dựng thêm Văn Chỉ bên trái đền, lại dựng phương đình (tức đình hình vuông) để làm nơi cúng lễ.

Ðền Quán Thánh. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Ðền quay mặt về phía Ðông Nam. Trong đền còn giữ được 15 tấm bia, các bia chép sự tích đền và thần, nghi lễ cúng bái, các lần trùng tu tôn tạo… Tấm bia cổ nhất vào đời Chính Hòa thứ 8 (1867). Lúc đó đền thuộc phủ Phụng Thiên, phường Hà Khẩu, huyện Thọ Xương. Triều Nguyễn có bia đề Minh Mạng nguyên niên (1820), Tự Ðức nguyên niên (1848). Ðền Bạch Mã với diện tích hơn 500m2, là một công trình đồ sộ còn được gìn giữ, bảo quản khá tốt. Tuy đền được trùng tu nhiều lần, nhưng vẫn giữ được dáng vẻ kiến trúc thời Trần, Lê. Các cửa võng, các mảng điêu khắc trong đền mang tính nghệ thuật độc đáo.

Bên ngoài đền Bạch Mã. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Vào thời Trần, ba lần quân Mông-Nguyên sang xâm lược, đốt phá kinh thành, nhưng đền vẫn vô sự. Lúc hoàn giá kinh đô, Thái Sư Trần Quang Khải đã có thơ đề ở đền: “Hỏa bốc tam khu thiêu bất tận; Phong trần nhất trận phiếu nan khuynh.” Tạm dịch: “Bốn bề khói lửa, không sao hết; Gió bụi một trận chẳng hề chi.”

Trấn Tây – Ðền Linh Lang

Ðền Linh Lang còn gọi là đền Voi Phục, nay nằm trong khu công viên Thủ Lệ, quận Ba Ðình, Hà Nội. Ðền thờ Linh Lang được xây dựng vào năm 1065, đời Vua Lý Thánh Tông. Ngoài cổng đắp hình hai con voi, trong đền còn lưu giữ tảng đá có vết lõm, tương truyền đó là dấu vết của Linh Lang đại vương nằm gối đầu rồi hóa thành giao long và biến mất.

Huyền Thiên Trấn Vũ. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Linh Lang đại vương, là hậu thân của thần Linh Lang từ thuở lập quốc, Linh Lang đại vương thời Lý là tước thần của hoàng tử Hoằng Chân, trấn giữ mặt phía Tây Thăng Long. Tên gọi của đền mang một ý nghĩa linh thiêng, gắn bó với sự tích anh hùng của buổi đầu dựng nước.

Cuốn Thần Tích tại đền thờ Linh Lang đại vương ghi chép sự tích, công lao của Linh Lang đại vương đã được trường Viễn Ðông Bác Cổ (Pháp) cho sao chép lại: “Khi ấy có tướng giặc Tống là Triệu Tiết, Quách Quì thống lĩnh 9 tướng: Hồng, Châu, Vũ, Nhị, Dư, Tỉnh, Hoàng, Vĩnh, Trinh phối hợp với quân Chiêu kéo đến xâm lược nước ta. Quân giặc tới miền Quốc Oai, thế giặc rất mạnh, kinh thành náo động, nhà vua lo lắng, vua sai sứ giả đi chiêu mộ người tài đánh giặc. Sứ giả đến trại Thủ Lệ, Vương lúc này đang nằm, nghe thấy sứ giả, đã xin mẹ mời sứ giả vào. Vương yêu cầu nhà vua sắm cho một ngọn cờ hồng, một cây giáo dài, một thớt voi đực. Nhà vua không những chấp thuận đề nghị của Vương, mà còn cấp thêm hơn mười vạn binh lính, Vương lại mộ thêm nghĩa sĩ của bản trại được 121 người. Sắp đặt quân tướng xong, Vương hạ lệnh bá quân xông lên. Ðến phủ Phú Lương, ngọn cờ đào vừa vung lên, quân giặc đã tan vỡ. Sau khi thắng trận, Linh Lang trở về đất cũ, được ít lâu thì hóa ở đấy. Nhà vua phong tước cho Linh Lang và cho sửa lại nơi ở cũ của Người để làm đền thờ.”

Thần Linh Lang được nhiều nơi trong cả nước thờ cúng, mỗi nơi đều có bản thần tích riêng. Theo thống kê tại kho sách của Viện Nghiên Cứu Hán Nôm, đã có trên 70 vạn bản thần tích ghi chép về sự tích thần Linh Lang. Hình tượng thần Linh Lang là hình tượng người anh hùng trong công cuộc dẹp giặc ngoại xâm ở buổi đầu dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Trấn Nam – Ðền Kim Liên

Nằm ở số 148 phố Kim Hoa, phường Phương Liên, quận Ðống Ða, là trấn Nam của kinh thành Thăng Long xưa. Ðền còn có đình Cao Sơn, văn bản cổ nhất về di tích này (niên hiệu Hồng Thuận thứ 3 năm 1510) gọi nguyên tên đình là “Cao Sơn đại vương thần từ” (đền thần Cao Sơn đại vương).

Lối vào đền Linh Lăng. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Ðược khởi dựng từ đầu triều Lý, thờ thần Cao Sơn, vị thần núi có công trấn giữ sơn mạch nước Việt từ ngàn xưa, từng là vị thần sát cánh với Sơn Tinh hiển hách trong truyền thuyết cổ.

Thần Cao Sơn có sự tích nằm trong hệ thống huyền thoại thời dựng nước và giữ nước đầu tiên được thờ ở rất nhiều nơi, trong địa bàn tụ cư của người Việt cổ. Truyền thuyết về Cao Sơn đại vương rất phong phú và ngày càng được lịch sử hóa.

Truyền thuyết lâu đời nhất là chuyện kể về thần Cao Sơn là con Lạc Long Quân và bà Âu Cơ, một trong 50 người con theo mẹ lên núi. Vị thần thứ hai được thờ trong đền là Tản Viên Sơn thánh.

Dưới thời Lê, thần Cao Sơn đã được lịch sử hóa, có tên gọi và quê quán. Ðó là Nguyễn Hiền, cùng với em ruột là Nguyễn Sùng (tức là thần Quí Minh), đều là con người chú ruột của Sơn Tinh là Nguyễn Tuấn. Họ là người ở trang Thanh Uyên (nay là xã Thanh Uyên, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ).

Ðầu thời Vua Lê Trung Hưng, Cao Sơn đại vương được đặc biệt đề cao, do có công phù trợ vua Lê giành lại ngai vàng. Bia “Cao Sơn đại vương thần từ bi minh tự” dựng năm Nhâm Thìn, niên hiệu Cảnh Hưng 33 (1772) khắc lời văn của sử thần Lê Tung soạn năm Canh Ngọ niên hiệu Hồng Thuận 3 (1510) cho biết: Khi Vua Lê Tương Dực dấy quân dẹp loạn, khôi phục cơ nghiệp của nhà Lê, có ba vị đại thần là Nguyễn Bá Lân, Nguyễn Hoàng Dụ, Nguyễn Văn Lữ thụ mệnh đem quân đi chinh phạt, đến địa phận huyện Phụng Hóa (Nho Quan) thì thấy cảnh núi rừng rậm rạp có ngôi đền cổ mang bốn chữ “Cao Sơn đại vương,” thì lấy làm kinh dị, bèn khẩn cầu được thần phù trợ, quả nhiên 10 ngày đã thành công. Vì thế, vua Lê Tương Dực cho xây dựng lại đền thờ, và tấm bia “Cao Sơn đại vương thần từ bi minh” vốn được dựng ở huyện Phụng Hóa, đến đời Hoằng Ðịnh (1600-1619) tấm bia lại nổi lên ở bến Bồ Ðề, thuộc Hà Nội, và được dân phường Kim Liên rước về đặt ở di tích như ngày nay.

Trấn Bắc – Ðền Quán Thánh

Ðền Quán Thánh hay còn gọi là Quán Trấn Vũ, xưa kia gọi là Huyền Thiên Trấn Vũ quán, nằm ở ngã tư đường Quán Thánh và đường Thanh Niên (đường Cổ Ngư). Khu vực quán Trấn Vũ xưa kia rất rộng, kéo dài đến tận phố Châu Long, là huyệt đất được chọn làm hậu chẩm cho hoàng thành Thăng Long, xây năm 1010. Quán thờ Huyền Thiên Trấn Vũ đại đế, là một trong các vị thánh kiệt xuất của đạo Lão, từng giúp dân Việt chống các cuộc xâm lăng của phương Bắc. Từ khi định đô Thăng Long, Huyền Thiên Trấn Vũ được cho trấn giữ phía Bắc thành.

Tượng voi đền Linh Lăng. (Hình: Ciao Travel cung cấp)

Sự khác nhau về hành trạng, xuất xứ của các vị thần, cho thấy sự giao tiếp văn hóa của Thăng Long từ khởi thủy. Trấn Vũ là vị thánh của đạo Lão, có nguồn gốc từ Trung Hoa cổ đại. Dùng một vị thánh như vậy để bảo vệ cửa ngõ phía Bắc Thăng Long, hẳn rằng không một thế lực nào có thể xâm phạm được. Trấn yểm cửa Bắc cũng có nghĩa là trấn yểm cả phương Bắc. Tục truyền Trấn Vũ đã từng ba lần hiển linh giúp dân Việt đánh thắng giặc ngoại xâm. Trong đền ngày nay vẫn còn lưu giữ một bức tượng đồng Trấn Vũ cao lớn uy nghi nặng 4 tấn. Pho tượng đồng đen lớn này là tác phẩm nghệ thuật của các tay thợ tài hoa làng đúc đồng Ngũ Xã.

Như thế, “Thăng Long tứ trấn” được tạo dựng, tôn thờ cùng lúc với việc Vua Lý Thái Tổ xây dựng Thăng Long thành kinh đô muôn đời của con cháu Ðại Việt. Ðó phải chăng là cách mà vị vua anh minh cùng vương triều nhà Lý dùng để tôn vinh mảnh đất của cha ông linh thiêng, vững bền muôn thuở.


Ciao Travel

Add: 1st Floor, 3 Phan Huy Ich Street, Hanoi, Vietnam

Tel: 84-4-39290270; Fax: 84-4-39290271

E-mail: info@ciaotravel.vn

Website: www.ciaotravels.com

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: